Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır hem de bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Notu hemen yazmak iyi olur, çünkü bellek çabucak kaybolur. Aynı çubuğu birkaç kez denemek hatayı önler zira gürültülü ortamlarda hafif kokular çabucak kaçırılır. Yoğunluk kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece şiddeti anlatır. Kısacası ilk tadımda acele etmemek hem de kriterleri baştan belirlemek en doğru yol olur. Kriter netleşince her çubuk aynı terazide değerlendirilir ve yorumlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme esnasında telefon kenarda kalırsa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca erken acele edip sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku genellikle yumuşak ama net başlar elbette bu düzen her çubukta birebir geçerli olmayabilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü asıl tat çoğu zaman burada gizlidir. Orta bölümde yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ve notalar belirginleşir hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik kalır. Petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç gelir nitekim bu yüzden sakin gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden sertçe tonlar baskın olabilir gerçekten ısınan tütün kendi karakterini ancak ortalarda gösterir. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha adil değerlendirme sağlar. Bölümlerin sınırı genellikle net olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya ayırmak işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Çok sık çekmek ısıyı yükseltir hem de aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha okunur hâle getirir mutlaka sabit ışık ile sessiz bir köşe seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir kılar. Bir hafif aromayı, beş de ağızda uzun süre kalan yoğun notayı gösterir böylece dikkat dağılmaz ve not kalitesi yükselir. Romeo y julieta petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda kalır hem de sonradan bakıldığında neyi kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu gibi aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan alabilir yoksa aynı ürün iki ayrı not alabilir. Notu vermeden önce birkaç nefes yapmak şarttır diğer taraftan ondalık notlar yazmak gereksiz bir yük getirir. Skalayı her seferinde değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası en çok kullanılan değerdir, zira dengeli aromalar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki puanlar gerçekten istisnai hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar ayırt edici olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, yanışın sıcaklığını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu yüzden kül çizgisinin düzgün ilerlemesini da izlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla keskin tonlar çabuk belirir gerçekten dar çaplılarda ısı birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz yanma hızı de aromayı hemen değiştiren bir unsurdur. Geniş çaplı çubuklarda çekiş daha serin akar ama aromalar daha geç belirir ve bu hız tadın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme düzensizse not bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı yapar fakat gücünü düşürmez aksine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye dağılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde denerken önce dar çaplıyı ardından geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun tat ince olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki ara zamanı yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki yoldan algılanır: damaktaki his ile burun boşluğunun yakaladığı aroma oysa bu iki kanal karşılıklı besler ama eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı ayrı kaydetmek gerekir bu ayrım ilk bakışta küçük görünse de sonuçları oldukça değiştirir. Dumanı dudaktan bırakırken burundan yavaşça çıkarmak burun geçişi denemesidir mesela ılık bir soluk aromayı daha geniş gösterir. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını net verir üstelik burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam olmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa geçirir sert bir nefes de ince tonları siler. Güç damakta düşük fakat burunda belirgin olabilir aynı şekilde ağır bir yemekten sonra algı azalır. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Acemi tadımcılar için ilk adımda burundan gelen ipuçlarına odaklanmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça dil tarafı da ayrıntı vermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı denemek hafızayı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda yoğunluk olduğundan düşük algılanır üstelik yemek aralarında deneme yapıyorsanız bu önlem iyice önem kazanır. Bu yüzden her denemeden önce ılık su almak yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi okunmasını sağlar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur zira doymuş bir damak en güçlü aromayı dahi silik hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları gölgeler üstelik çok soğuk sıvılar dili uyuşturur ve tat algısını azaltır. Romeo y julieta puritos puro gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası suyla daha net anlaşılır o nedenle hazırlık adımı atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak kıyası korur nitekim tatlı içecekten hemen sonra baharatlı tonlar olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve dışında sade çay da kullanılabilir; önemli olan seçimin sade olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca girişilen tadım sıklıkla hatalı sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında içim hızlı olduğundan aroma dalgalanması daha az bir aralıkta kalır üstelik ilk izlenim bu boylarda hızla kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile son çekişler arasındaki farkı yakalamak özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne göre daha dikkatli izlenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır zira her çekişin ağırlığı daha büyüktür. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü ise kakao tonunu hızla ortaya koyup sona erer zira geçiş uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek denemeden daha sağlam sonuç sunar bu sebeple düzenli ve dengeli çekiş önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla not almayı yanış sürerken değil hemen bitince denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma katmanı azalır, fakat yoğunluk algısı aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bölüm kullanmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir deneme aroma gücü konusunda kesin bir yargı vermez yani her tadım bir öncekinin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ve saat algıyı değiştirir bu düzen üç dört tadımdan ardından belirgin fayda verir. Bu yüzden basit bir tadım defteri açmak işe yarar yoksa aynı notalar defalarca yeniden öğrenilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir tonu aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı ürüne dönüp bakmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar oynadığını gösterir bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, puro ismi ve not tabloya girilmelidir nitekim ilk notlar sonradan okunduğunda ilginç farklar gösterir. Puanlar arasında iki puandan çok sapma çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta kısa ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm belirgin ahşap kokusu şeklinde bir not yeterli sayılır. Sonradan bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu tarif eder; aroma gücü ise tatların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı yönde hareket göstermek zorunda değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa ayrı değerlendirilir bu ikisini ayırmak sonuçta daha dürüst bir yorum doğurur. El principe neye benzer gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve notasını belirgin verebilir örneğin ağır bir içim zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir notasını yüksek taşır kaldı ki ağır bir içim aromasız de olabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk güçlü lezzet sunabilir tersi hâl de geçerlidir. Farkı görmek için iki puan tutmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı dolgunlukta iki çubuk içinde aroma farkı aramak ince bir beceridir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ile tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma izlenimini en az tütün kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada tütün hızlı yanar böylece baharatlı tonlar abartılır bu sebeple ortam koşullarını de deftere geçirmek yararlıdır. Çok nemli havada ise çekiş tıkanır ve aroma silikleşir sıcaklık de yaprağın yanma hassasiyetini etkileyen başka bir etkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın koruduğu durumu hesaba katmak yararlıdır yoksa farklı günlerde çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Tadımda magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım net okunur değerlendirme günü planlarken bunu unutmayın. Havalandırma ortamdaki yabancı kokuları azaltır, parfüm ise koku duyusunu bozar hâlbuki gerçek neden sıklıkla odadaki hava veya esinti olur. Tadımı her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Kapalı bir ortamda koku yoğunlaşırsa sonraki denemenin tadı hatalı algılanabilir. Kapı açıklığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Rüzgar fazla güçlüyse kül düzeni şaşar.